Tematyka projektu dotyczy zagadnienia Modifiable Areal Unit Problem (MAUP), w ramach którego rozpatruje się dwa aspekty, problem skali oraz problem agregacji. Problem skali określany jest jako zmienność otrzymywanych wyników analizy pod wpływem zmiany poziomu agregacji danych. Natomiast w przypadku problemu agregacji wskazuje się na zmienność uzyskiwanych wyników badań pod wpływem zmiany układu jednostek terytorialnych.

Postawione w projekcie pytanie badawcze brzmi, przyjęcie jakiego poziomu agregacji oraz układu jednostek terytorialnych pozwala na uzyskanie poprawnych wyników dla przestrzennych analiz ekonomicznych.  Zagadnienie Modifiable Areal Unit Problem poruszone zostało m.in. w pracach Paelinck (2000), Anselin (2002), Wong (2009), Suchecki (2010), Arbia, Petrarca (2011), Flowerdew (2011), Resende (2011), Kwan (2012), Menon (2012), Manley (2014), Pietrzak (2014a), Pietrzak (2014b), Pietrzak (2014c), Suchecka (2014).

Celem projektu jest wypracowanie podejścia metodologicznego pozwalającego na ograniczenie wpływu efektu skali oraz efektu agregacji na wyniki przestrzennych analiz ekonomicznych. W badaniu postawiona zostanie hipoteza badawcza mówiąca o tym, że problem skali istotnie wpływa na pomiar własności zjawisk ekonomicznych w wyniku procesu agregacji.

Wykonane prace badawcze mają charakter zarówno metodologiczny, jak i empiryczny. Przeprowadzone w projekcie rozważania odnoszą się do metodologii ekonometrii przestrzennej. Problem skali rozpatrzony został w ramach różnych wariantów symulacji. Dla celów symulacji wykorzystana została metodologia pól losowych dla obszarów nieregularnych, co stanowi nowatorskie podejście w ramach ekonometrii przestrzennej. Analiza symulacyjna nawet pojedynczych zjawisk ekonomicznych wymaga rozpatrzenia wektora pól losowych, w ramach którego należy dopuścić możliwość zależności korelacyjnych. Natomiast problem agregacji, zgodnie z zaproponowaną redefinicją pojęcia, rozpatrzony został wyłącznie w ramach  studiów empirycznych dla wybranych zjawisk. Pozytywne rozwiązanie problemu agregacji polega na znalezieniu właściwego, pojedynczego układu jednostek terytorialnych, którego wykorzystanie zapewni poprawność uzyskiwanych wyników.

Najważniejszym atutem projektu jest autorska propozycja redefinicji problemu skali oraz problemu agregacji, które powiązane zostaną z pojęciem quasi układem obszarów. Opracowanie to stanowić będzie wypełnienie luki metodycznej i implementacyjnej w zakresie zagadnienia Modifiable Areal Unit Problem (MAUP). Dla obydwu zagadnień przeprowadzone zostały studia empiryczne dla wybranych zjawisk ekonomicznych, co przyczyniło się do wzbogacenia wiedzy w wybranym obszarze ekonometrii przestrzennej.

Rozpatrzony w ramach projektu badawczego problem skali ma ogromne znaczenie dla zachowania poprawności wykonywanych przestrzennych analiz empirycznych oraz dla służb statystyki publicznej (GUS, Eurostat). Publikowane w ramach statystyki publicznej dane statystyczne nie są dostępne dla wszystkich poziomów agregacji. Najczęściej dane statystyczne publikowane są dla wyższych poziomów agregacji, niż w rzeczywistości zostały pozyskane. Jeśli w wyniku agregacji danych pomiar własności zjawisk oraz pomiar zależności między zjawiskami mógł ulec zmianie, to należy mieć świadomość tego faktu oraz uwzględnić go w prowadzonych badaniach. Również rozważony w ramach projektu problem agregacji ma istotne znaczenie dla prowadzonych analiz ekonomicznych. Zawarta w projekcie propozycja sposobu wyznaczania właściwych układów jednostek terytorialnych, może być podstawą dla zagadnień delimitacji, w tym delimitacji obszarów metropolitalnych, obszarów transgranicznych czy lokalnych rynków pracy.

W związku z realizacją projektu problem skali i problem agregacji rozpatrzone zostały kompleksowo na przykładzie wybranych zjawisk ekonomicznych. Poruszony został problem zmian wybranych własności na skutek zmiany poziomu agregacji dla zmiennych diagnostycznych oraz tworzonych na ich podstawie zmiennych syntetycznych. Problem ten rozważony został na przykładzie determinant rozwoju społeczno-gospodarczego, takich jak PKB per capita, stopa bezrobocia, poziom wynagrodzeń, wydajność pracy, poziom nakładów inwestycyjnych oraz wartość środków trwałych w przedsiębiorstwach per capita, udział ludności pracującej w różnych sektorach gospodarki, czy liczba podmiotów gospodarki narodowej zarejestrowanych w REGON per capita. Wszystkie wymienione zmienne zbadane zostały na kilku poziomach agregacji, co pozwoliło na ocenę wpływu problemu skali na wybrane własności zmiennych oraz na wyniki pomiaru poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego na podstawie wartości zmiennej syntetycznej.

Poruszony zostanie również problem delimitacji dla następujących zagadnień:

1. Określenie granic obszarów metropolitalnych w Polsce. Wyznaczenie zasięgu oddziaływania obszaru rdzenia (metropolii) i związanych z tym oddziaływaniem powiązań strukturalno-funkcjonalnych w regionie.

2. Badanie granic obszarów pod względem atrakcyjności turystycznej.

3. Przeprowadzone zostanie badanie sytuacji na rynku pracy, gdzie analiza stopy bezrobocia, migracji ludności, wydajności pracy oraz wynagrodzeń pozwoli na wskazanie czy w danym regionie występuje tylko jeden rynek pracy (związany np. z występowaniem na danym obszarze metropolii), czy też kilka regionalnych lub lokalnych rynków, które funkcjonują autonomicznie.

4. Przeprowadzone zostanie również badanie zjawiska demograficznego starzenia ludności i związanych z nim zjawisk demograficznych i społeczno-gospodarczych, co pozwoli na wydzielenie jednorodnych obszarów pod względem ekonomicznym, kulturowym, społecznym i środowiskowym nie tylko dla obszarów Polski, ale również dla wybranej grupy krajów (Unia Europejska).

Kierownik projektu: dr Michał Pietrzak

Wstępne wyniki badań:

Pietrzak, M.P. and Balcerzak, A.P., A Spatial SAR Model in Evaluating Influence of Entrepreneurship and Investments on Unemployment in Poland. IER Working Papers 2016, No. 2

Publikacje wydane w ramach realizacji projektu:

Pietrzak M.B. (2014a). Redefining The Modifiable Areal Unit Problem Within Spatial Econometrics, the case of the scale problem, Equilibrium.  Quarterly Journal of Economics and Economic Policy.”. 9(2), pp. 129-155.

Pietrzak M.B. (2014b). Redefining the Modifiable Areal Unit Problem within spatial econometrics, the case of the aggregation problem. Equilibrium.  Quarterly Journal of Economics and Economic Policy. 9(3), pp. 131-151.

Pietrzak M.B. (2014c). The modifiable areal unit problem - analysis of correlation and regression. Equilibrium. Quarterly Journal of Economics and Economic Policy, 9(4), pp. 113-131.

Newsletter

Wyszukiwarka